محمد يار بن عرب قطغان

264

مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )

به تقديم رسانيد ليكن [ دشمنان ] خاقان سكندرآيين همواره طريقهء شرانگيزى به قدم فتنه و خونريزى پيمودند و آب كفران نعمت به دست بىباكى گشودند . سلاطين تركستان و خجند و تاشكند و سمرقند بر گرد خاطر عاطر مىگردانيدند تا آنكه در ماه ذى القعده سنهء ست و سبعين و تسعمائة موافق لوى ييل ، خاقان گردون غلام ، بر عزم انتقام سوار شده ، عنان جهانگشاى به دست حرم داد . و نخست روى به استخلاص شهر سبز آورده ، هماى مراد بال به او گشاد و دوستم سلطان برادر خويش و محمود سلطان بن سليمان سلطان را با سپاه جميع از ميانكال به جانب نوقا فرستاد تا روزها قراولان گذارند و شبها طلايه گمارند كه مبادا آسيبى بر رعيت و اطراف و نواحى ولايت رسد . و چون صحراى نسف از نزول موكب با عزّ و شرف رشك فردوس ( 153 الف ) برين و غيرت نگارخانهء عين شد ، در آن محل به ذروهء عرض رساندند كه فقير سلطان چون از توجه سپاه ظفرنشان اطلاع يافت ، بىتوقف قلعهء شهر سبز را گذاشت و راه فرار برداشته ، به جانب حصار شادمان شتافت . و آن حضرت هم از آن منزل لواى فيروزى انتما بر اوج فلك خضرا افراشت و ايلغار كرده ، روى توجه به جانب شهر سبز گذاشت . و حصار ويران شدهء او را تعمير فرموده ، اوزبك سلطان را بر شهر سبز و ولايت قرشى والى ساخت و بازوى مراجعت به صوب مستقرّ دولت برافراخت . در اين حال جاسوسان درگاه فلك اشتباه از طرف سمرقند آمده ، عرضه دادند كه از جانب مخالفان خداى بردى سلطان به جمعى از گردن‌كشان به تاخت ميانكال آمده بود و پاره‌اى از مواشى كه در آن حواشى يافت ، به حادثه‌اى تاراج داده مراجعت نمود . بعد از اطلاع بر اين واقعه ، اقم بى كه آن زمان منصب اتاليقى محمود سلطان داشت ، حسب الحكم مذكور با سپاه گروه گروه به استيصال اعدا شتافت و بر لب آبى كه به گنج على شهر مشهور است و از توابع نوقا ، ايشانان را دريافت . و از طرفين دلاوران جانبين بازوى جنگ و جدال به عزم رزم و قتال افراختند و سپاه سلطان بسيارى از آن اعدا را از پاى درانداختند . آخرالامر خداى بردى سلطان به غايت منكوب و مقهور طريق فرار مسلوك داشت و آنچه از مضافات آن ولايت كاثه 272 نهيب و تاراج گرفته بودند ، گذاشت . حضرت خاقان سكندرمرتبه بنابر استماع اين واقعه و وقوع اين حادثه ، عنان عزيمت تاب داد و رو به جانب ميانكال نهاد . و بعد از طريقهء مشورت از آنجا روى رايت ظفرپيوند به صوب خطهء ( 153 ب ) سمرقند گذاشت . و چون موضع سر پل از فرّ نزول سپاه باحشمت و تجمل زيب و زينت يافت ، از جانب اشترخان دوستم سلطان به